Ο πληθυσμός της γης γερνάει

Σάββατο, 06 Οκτωβρίου 2012   

ΜΙΧΑΛΗΣ ΜΕΝΙΚΟΣ

Μέσα σε δέκα χρόνια ο αριθμός των ανθρώπων ηλικίας μεγαλύτερης των 60 ετών θα ξεπεράσει το 1 δισ.
 
Ανησυχητικά τα στοιχεία από την τελευταία έκθεση του ΟΗΕ

 

Ο πληθυσμός της γης αυξάνεται κάθε χρόνο, αλλά και γερνάει ταυτόχρονα. Στο συμπέρασμα αυτό καταλήγει η τελευταία έκθεση του ΟΗΕ με τίτλο: «Γήρανση στον 21ο αιώνα: Θρίαμβος και Πρόκληση», στην οποία επισημαίνεται ότι η τάση αυτή είναι ιδιαίτερα αισθητή στις αναπτυσσόμενες χώρες, όπως και ότι οι άνθρωποι μεγάλης ηλικίας μπορούν να προσφέρουν πολλά στην κοινωνία με την πείρα και τις γνώσεις που διαθέτουν αλλά και στις νεότερες γενιές, αρκεί οι κυβερνήσεις να εφαρμόζουν προγράμματα αξιοποίησης της συνεισφοράς τους, ώστε να μην μένουν στο περιθώριο της ζωής.       

Μέσα σε δέκα χρόνια ο αριθμός των ανθρώπων ηλικίας μεγαλύτερης των 60 ετών θα ξεπεράσει το 1 δισ. αναφέρει η έκθεση. «Η γήρανση του πληθυσμού είναι μια από τις καθοριστικές τάσεις του 21ου αιώνα. Η τάση αυτή έχει σημαντικές και ευρύτερες συνέπειες για όλες τις δραστηριότητες της κοινωνίας. Κάθε δευτερόλεπτο κάπου στον κόσμο, δύο άνθρωποι γιορτάζουν τα 60 τους χρόνια, ενώ κάθε χρόνο τα γιορτάζουν 58 εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο. Εάν σήμερα ο ένας στους εννέα ανθρώπους είναι 60 ετών ή μεγαλύτερος το 2050, σύμφωνα με τις προβλέψεις, θα είναι ο ένας στους πέντε σε αυτές τις ηλικίες. Γι αυτό η γήρανση του πληθυσμού είναι ένα φαινόμενο το οποίο δεν μπορούμε να αγνοήσουμε».

Ο αριθμός των ανθρώπων που γερνούν αυξάνεται με πολύ πιο ταχείς ρυθμούς από οποιαδήποτε άλλη ηλικιακή ομάδα. Η γήρανση του πληθυσμού είναι πιο έντονη στις αναπτυσσόμενες χώρες, που έχουν περιορισμένους πόρους και πρέπει να αντιμετωπίσουν την τάση αυτή. Αρκεί να λάβει υπ’ όψιν του κανείς ότι τo2000, για πρώτη φορά στην ιστορία, υπήρχαν περισσότεροι άνθρωποι άνω των 60 παρά παιδιά ηλικίας κάτω των 5 ετών.

 

Προγράμματα

Η έκθεση του ΟΗΕ αναφέρεται στα καινοτόμα προγράμματα που ανοίγουν προοπτικές για την επιτυχή αντιμετώπιση των προβλημάτων που σχετίζονται με την γήρανση, αλλά και στο πώς μπορούν να υλοποιηθούν οι προσδοκίες των ανθρώπων που γερνούν. Γίνεται λόγος για τα άλυτα προβλήματα. Δίνονται συμβουλές για τη δημιουργία μιας κοινωνίας που θα νιώθουν άνετα όλες τις ηλικίες, στην οποία τόσο οι νέοι όσο και οι ηλικιωμένοι θα έχουν τη δυνατότητα να συμβάλλουν στην ανάπτυξη και να απολαύσουν τους καρπούς της. Η μεγάλη ιδιαιτερότητα της έκθεσης αυτής του ΟΗΕ είναι ότι έχει βασιστεί στις γνώμες των ανθρώπων της μεγάλης ηλικίας, που προέκυψαν από συζητήσεις με άνδρες και γυναίκες αυτής της ηλικίας σε διάφορα μέρη του κόσμου. Η έκθεση του ΟΗΕ, που είναι προϊόν συνεργασίας 20 και πλέον τμημάτων του ΟΗΕ και μεγάλων διεθνών οργανισμών που ασχολούνται με ζητήματα γήρανσης, δείχνει τις επιτυχίες που σημείωσαν πολλές χώρες και επισημαίνει ότι η γήρανση του πληθυσμού παρατηρείται σε όλες τις περιοχές και χώρες με διαφορετικό επίπεδο ανάπτυξης Πιο γρήγορους ρυθμούς παρουσιάζει στις αναπτυσσόμενες χώρες όπου υπάρχει μεγάλος αριθμός νέων ανθρώπων. Από τις 15 χώρες στις οποίες υπάρχουν περισσότερα από 10 εκατομμύρια άνθρωποι ηλικίας 60 και άνω είναι οι αναπτυσσόμενες χώρες. Η γήρανση του πληθυσμού, σύμφωνα με την έκθεση, είναι ο θρίαμβος της ανάπτυξης. Η αύξηση του μέσου όρου ζωής είναι ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα της ανθρωπότητας. Οι άνθρωποι ζουν περισσότερο χάρη στη σωστή διατροφή, στην ύπαρξη αποχετευτικών δικτύων, στα επιτεύγματα της ιατρικής, στην ιατρική περίθαλψη, στη μόρφωση και την οικονομική ευημερία.

Σήμερα το προσδόκιμο ζωής φθάνει τα 80 έτη σε 33 χώρες, ενώ πριν μόλις πέντε χρόνια οι δείκτες αυτοί αφορούσαν μόλις 19 χώρες. Πολλοί απ’ όσους διαβάσουν την έκθεση αυτή του ΟΗΕ θα ζήσουν μέχρι τα 80, τα 90 και τα 100 χρόνια.

 

Πρόκληση για το σύστημα

υγείας και το συνταξιοδοτικό

Η δημογραφική αυτή τάση είναι μια πρόκληση για το σύστημα υγείας, το συνταξιοδοτικό και το επίπεδο ζωής για τις χώρες αυτές. Αλλά εκτός από τα προβλήματα αυτά ο ΟΗΕ επισημαίνει ότι η ηλικιωμένοι άνθρωποι απαξιώνονται όλο και πιο πολύ, πέφτουν θύματα βίας. Γι’ αυτό και τονίζει ότι πρέπει να γίνουν πολύ περισσότερα για να αντιμετωπισθούν τα φαινόμενα «κακοποίησης, παραμέλησης και βίας κατά ηλικιωμένων ατόμων». Ο αριθμός των ηλικιωμένων ανθρώπων σε όλο τον κόσμο αυξάνεται ταχύτερα από οποιαδήποτε άλλη ηλικιακή ομάδα. Η έκθεση για τους ηλικιωμένους εκτιμά ότι ένα στα εννέα άτομα σε όλο τον κόσμο, είναι ηλικίας άνω των 60 ετών. Οι ηλικιωμένοι αναμένεται να αυξηθούν κατά 200 εκατομμύρια την επόμενη δεκαετία, φθάνοντας το 1 δισεκατομμύριο, ενώ το 2050 θα φθάσουν τα 2 δισεκατομμύρια.

 

Διατροφή

Η αύξηση του ποσοστού των ηλικιωμένων είναι μια επιτυχής συνέπεια της βελτιωμένης διατροφής, της υγιεινής, της περίθαλψης, της εκπαίδευσης και οικονομικής ευημερίας που, σύμφωνα με την έκθεση, αποτελούν τους θετικούς παράγοντες. Όμως, τόσο ο ΟΗΕ όσο και η φιλανθρωπική οργάνωση HelpAge International, που συνέβαλαν στο να συνταχθεί η έκθεση αυτή, αναφέρουν ότι η γήρανση του πληθυσμού δεν αντιμετωπίζεται σωστά σε πολλές χώρες. Σε κοινή τους ανακοίνωση τονίζουν πως «σε πολλές αναπτυσσόμενες χώρες με μεγάλο πληθυσμό των νεαρών ατόμων, η πρόκληση είναι ότι οι κυβερνήσεις δεν έχουν εφαρμόσει πολιτικές και πρακτικές, ώστε να υποστηρίξουν τους ηλικιωμένους ούτε προετοιμάζονται επαρκώς για το 2050».

Η έκθεση επισημαίνει, ακόμη, ότι οι ικανότητες και η πείρα των ηλικιωμένων έχει απαξιωθεί, καθώς υποαπασχολούνται και είναι ευάλωτοι στις διακρίσεις. Η HelpAge αναφέρει ότι περισσότερες χώρες πρέπει να θεσπίσουν συστήματα συνταξιοδότησης προκειμένου να εξασφαλίσουν την οικονομική ανεξαρτησία και τη μείωση της φτώχειας κατά τη διάρκεια του γήρατος. Τονίζει, ωστόσο, ότι δεν αρκεί απλά να ψηφισθεί μια νέα νομοθεσία, αλλά απαιτείται σωστή χρηματοδότηση των νέων συστημάτων. Η έκθεση του ΟΗΕ χρησιμοποιεί ως παράδειγμα την Ινδία, όπου χρειάζεται να ληφθούν επειγόντως μέτρα στον τομέα αυτό. Σχεδόν τα δύο τρίτα του πληθυσμού της Ινδίας είναι κάτω των 30 ετών. Έχει όμως 100 εκατομμύρια ηλικιωμένους, που αναμένεται να τριπλασιαστούν το 2050.

Παραδοσιακά, οι άνθρωποι στην Ινδία ζουν σε μεγάλες οικογένειες και οι ηλικιωμένοι συνήθως αντιμετωπίζονται καλά. Ωστόσο, η τάση που παρατηρείται σήμερα είναι να δημιουργούν μικρές, «μονοπυρηνικές» οικογένειες με αποτέλεσμα οι ηλικιωμένοι άνθρωποι να περιθωριοποιούνται. Επιπλέον, καταγράφονται όλο και περισσότερα περιστατικά σωματικής και ψυχικής κακοποίησης, όπως και παραμέληση ηλικιωμένων από τις ίδιες τους τις οικογένειες. Πρόκειται για ένα σταδιακά διογκούμενο κοινωνικό πρόβλημα, που παρατηρείται ιδιαίτερα στις αστικές περιοχές, το οποίο η Ινδία δεν έχει ακόμα αντιμετωπίσει.

Αντίθετα, η έκθεση του ΟΗΕ αναφέρει την περίπτωση της Βολιβίας ως παράδειγμα καλής πρακτικής στις αναπτυσσόμενες χώρες του κόσμου. Όλοι οι Βολιβιανοί ηλικίας άνω των 60 παίρνουν μια σύνταξη περίπου $30 (£ 19) τον μήνα. Επίσης, επειδή η Βολιβία πλήττεται συχνά από πλημμύρες και κατολισθήσεις, οι ηλικιωμένοι έχουν οργανωθεί στις λεγόμενες «Brigadas Blancas», μέσω των οποίων τους παρέχεται βοήθεια σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης και πρόσβαση σε ανθρωπιστική βοήθεια.

 

Δημογραφικές αλλαγές

•  Σε όλο τον κόσμο κάθε δευτερόλεπτο δύο άνθρωποι γιορτάζουν τα 60 τους χρόνια Αυτό σημαίνει ότι μέσα σε έναν χρόνο 58 εκατομμύρια άνθρωποι γίνονται 60 ετών.  

•  Το 2012 υπήρχαν 810 εκατομμύρια άνθρωποι ηλικίας 60 και άνω και ήταν το 11,5% του πληθυσμού της Γης. Σύμφωνα με τις προβλέψεις ο αριθμός αυτός θα φθάσει το 1δισεκατομμύριο σε διάστημα λιγότερο των 10 ετών, ενώ το 2050 θα αυξηθεί δυόμιση φορές, φθάνοντας περίπου τα 2 δισεκατομμύρια που θα αποτελούν το 22% του παγκόσμιου πληθυσμού.  

•  Την τελευταία δεκαετία οι άνθρωποι ηλικίας 60 και άνω  αυξήθηκαν κατά 178 εκατομμύρια (όσο ο πληθυσμός του Πακιστάν που κατέχει την έκτη θέση στον κόσμο ως προς τον πληθυσμό).

•  Σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής δεδομένα στο διάστημα 2010-2015 ο αναμενόμενος όρος ζωής θα είναι 78 έτη στις αναπτυγμένες χώρες και 68 στις αναπτυσσόμενες. Μπορεί να αναμένει κανείς ότι στο διάστημα 2045-2050 ο μέσος όρος το προσδόκιμου ζωής των νεογέννητων θα φθάσει τα 83 έτη στις αναπτυγμένες περιοχές και τα 74 στις αναπτυσσόμενες.  

•  Από τους τρεις ανθρώπους ηλικίας 60 και άνω, δύο ζουν στις αναπτυσσόμενες χώρες. Το 2050 σχεδόν οι τέσσερις στους πέντε ηλικίας 60 και άνω θα ζουν στις αναπτυσσόμενες χώρες.   

•  Ο αριθμός των ανθρώπων σε όλο τον κόσμο ηλικίας άνω των 100 ετών θα αυξηθεί από τις 316.600 το 2011 στα 3,2 εκατομμύρια το 2050.

•  Σε κάθε 100 γυναίκες σε όλο τον κόσμο ηλικίας 60 ετών και άνω αντιστοιχούν 84 άνδρες. Σε κάθε 100 γυναίκες ηλικίας 80 και άνω αντιστοιχούν 61 άνδρες.

 

Τι πιστεύουν οι ηλικιωμένοι;

Κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας της έκθεσης του ΟΗΕ οι ερευνητές συζήτησαν με 1.300 άνδρες και γυναίκες μεγάλης ηλικίας, οι οποίοι έδωσαν τις δικές τους απαντήσεις στα διάφορα ερωτήματα που τους τέθηκαν.      

•  Το 43% δηλώνουν ότι φοβούνται μήπως πέσουν θύματα βίας .

•  Το 49% πιστεύουν ότι τους αντιμετωπίζουν με σεβασμό.

•  Το 61% χρησιμοποιούν κινητό τηλέφωνο.

• Το 53% δηλώνουν πως δυσκολεύονται ή δυσκολεύονται παρά πολύ να πληρώσουν για τις βασικές παροχές.

• Το 44% θεωρούν ότι η κατάσταση της υγείας τους δεν είναι άσχημη.

• Το 34% θεωρούν ότι είναι δύσκολο ή πολύ δύσκολο να έχουν ιατρική περίθαλψη όταν τη χρειάζονται.

 

Share