Οι Βούλγαροι ακριβοπληρώνουν τον αμερικάνικο ηλεκτρισμό

Η κυβέρνηση Μπορίσοφ έκοψε το φθηνό ρεύμα της Ρωσίας και σύνδεσε τα ρολόγια με τις… ΗΠΑ

Έπειτα από πιέσεις των ΗΠΑ η βουλγαρική κυβέρνηση του Μπόικο Μπορίσοφ απέρριψε το ρωσικό σχέδιο για φθηνή ενέργεια από το εργοστάσιο Belene

 

Στη Βουλγαρία συμβαίνουν οι μεγαλύτερες διαδηλώσεις διαμαρτυρίας των τελευταίων 16 ετών, με αφορμή τις αυξήσεις των τιμών και άρα του κόστους ζωής. Υπό αυτό το πρίσμα η παραίτηση της κυβέρνησης του Μπόικο Μπορίσοφ (Boyko Borisov) ήταν αναμενόμενη. Η πολιτική αυτής της κυβέρνησης και σημαντικών άλλων παικτών του αμερικανικού παράγοντα προκάλεσαν αυτήν την αλυσίδα εξελίξεων.

    Ειδικότερα, έχουν συμβεί στη χώρα δύο γεγονότα σταθμοί που προδιέγραψαν την κατάρρευση της κυβέρνησης. Πρώτον, η τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος σχεδόν διπλασιάστηκε για τον τελικό καταναλωτή και, δεύτερον, απορρίφθηκε το ρωσικό σχέδιο κατασκευής του πυρηνικού εργοστασίου Belene, το οποίο θα παρείχε στη Βουλγαρία φθηνή ενέργεια.

   

Στροφή στις ΗΠΑ

    Στις 28 Μαρτίου του 2012 το βουλγαρικό Κοινοβούλιο ενέκρινε, με ψήφους 120 υπέρ έναντι 41 κατά, την απόφαση της κυβέρνησης να εγκαταλειφθεί το σχέδιο κατασκευής του εργοστασίου ενέργειας Belene. Το φθινόπωρο του 2006, η Βουλγαρική Εθνική Εταιρεία Ηλεκτρισμού (NEK) ανέθεσε στην εταιρεία Atomstroyexport την κατασκευή του πυρηνικού εργοστασίου Belene ικανότητας παραγωγής 2000 MW. Τότε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε αποφανθεί ότι το σχέδιο κατασκευής του πυρηνικού εργοστασίου Belene πληρούσε τους όρους ασφάλειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επίσης, εκείνο το σχέδιο είχε χαρακτηριστεί ως ένα από τα τρία καλύτερα παραδείγματα αντιδραστήρων τρίτης γενεάς - τα άλλα δύο ήταν το Olkiluoto (στη Φινλανδία) και το Flamanville (στη Γαλλία). Οι ειδικοί της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρότειναν, μάλιστα, να κατασκευάζονται πυρηνικοί αντιδραστήρες με τα επίπεδα ασφάλειας και αξιοπιστίας του Belene.

    Περισσότερες από τριάντα εθνικές βουλγαρικές εταιρείες συμμετείχαν στο σχέδιο Belene. Το ρωσικό σχέδιο για το πυρηνικό εργοστάσιο Belene πρόσφερε σημαντικά οικονομικά πλεονεκτήματα, αφού θα παρήγαγε τη μια κιλοβατώρα μιάμιση φορά φθηνότερα από ό,τι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και πεντέμισι φορές φθηνότερα από ό,τι οι βουλγαρικοί θερμικοί σταθμοί.

    Τι έκανε τη βουλγαρική κυβέρνηση του Μπόικο Μπορίσοφ να απορρίψει τελικά το ρωσικό σχέδιο για το πυρηνικό εργοστάσιο Belene; Η πίεση που της ασκήθηκε από τις ΗΠΑ.

    Το 2001, δύο αμερικανικές εταιρείες, η AES και η Contour Global, εξαγόρασαν δύο βουλγαρικά θερμικά εργοστάσια, το Maritsa Iztok 1 και το Maritsa Iztok 3, επενδύοντας, αντίστοιχα, 1,2 δισεκατομμύρια δολάρια και 230 εκατομμύρια δολάρια για τις εγκαταστάσεις αυτών των εργοστασίων, ώστε να δουλεύουν σε πλήρη ισχύ. Αυτές οι επενδύσεις έπρεπε να αποσβεστούν. Γι’ αυτό οι Αμερικανοί πίεσαν και πέτυχαν να συνάψουν συμβόλαια διάρκειας 15 ετών. Στη διάρκεια αυτών των 15 ετών οι Βούλγαροι υποχρεούνται να πληρώνουν όλο και υψηλότερες τιμές για να καταναλώνουν την ενέργεια που παράγουν αυτά τα θερμικά εργοστάσια. Επίσης, οι ΗΠΑ έκαναν ό,τι καλύτερο μπορούσαν για να αποφύγουν τον ανταγωνισμό. Ο πρώην υπουργός Ενέργειας της Βουλγαρίας είπε ότι, εάν κατασκευαζόταν το πυρηνικό εργοστάσιο Belene, το οποίο είχαν προτείνει οι Ρώσοι, τότε, σε δέκα χρόνια, δεν θα χρειάζονταν καθόλου τα δύο θερμικά εργοστάσια των Αμερικανών.

 

Ενεργειακή κρίση

    Η τότε υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Χίλαρι Κλίντον (Hillary Clinton) υποδέχθηκε με θέρμη την απόφαση της βουλγαρικής κυβέρνησης να εγκαταλείψει το σχέδιο Belene, ενώ η Βουλγαρία έχανε έτσι μια σημαντική δυνατότητα να προμηθεύεται φθηνή ενέργεια από αυτό το ρωσικό εργοστάσιο. Η Χίλαρι Κλίντον τόνισε στους Βούλγαρους την αξιοπιστία των ΗΠΑ ως εταίρου. Σύμφωνα με την κυρία Κλίντον, οι προμήθειες πετρελαίου και φυσικού αερίου πρέπει να είναι διαφοροποιημένες (που, ουσιαστικά σημαίνει, περιορίστε τις ενεργειακές εξαγωγές της Ρωσίας) και αμερικανικές εταιρείες έχουν λάβει θέση για να βοηθήσουν.

    Από την άλλη πλευρά, πολλοί Βούλγαροι ειδικοί θεώρησαν την απόρριψη του σχεδίου Belene ως απειλή για την εθνική ασφάλεια της Βουλγαρίας. Ο πρώην υπουργός Οικονομίας και Ενέργειας της Βουλγαρίας Πέταρ Ντιμιτρόφ (Petar Dimitrov) προειδοποίησε ότι η μυωπική πολιτική της κυβέρνησης, η οποία υπαγορεύεται από έξωθεν συστάσεις, δεν εξυπηρετεί τα εθνικά συμφέροντα της Βουλγαρίας. Ο Ντιμιτρόφ είπε ότι ο βουλγαρικός λαός θα υποστεί το τίμημα της «ανεύθυνης απόφασης επειδή η χώρα θα αντιμετωπίσει την ανάγκη να εισάγει ηλεκτρική ενέργεια σε τιμές που για την πλειονότητα των Βουλγάρων θα είναι δυσβάστακτες». Επίσης, Βούλγαροι ειδικοί εκτιμούν πως η Βουλγαρία -απορρίπτοντας τη ρωσική πυρηνική πρόταση- θα βρίσκεται σε κατάσταση ενεργειακής κρίσης για περίπου 12 χρόνια ακόμη και ότι αυτό υπάρχει κίνδυνος να οδηγήσει στη μείωση του πληθυσμού της χώρας κατά ένα τρίτο μέχρι το 2050.

 

Η φτωχή Βουλγαρία θύμα του ανταγωνισμού των πλούσιων δυνάμεων

Οι ΗΠΑ επιδιώκουν μεθοδικά να ασκούν επιρροή σε Βούλγαρους πολιτικούς. Μάλιστα, φημολογείται στη Βουλγαρία ότι ο πρώην πρέσβης των ΗΠΑ στη Σόφια Τζέιμς Γουάρλικ (James Warlick) ανακλήθηκε από την Ουάσινγκτον, επειδή δεν υπερασπίστηκε αρκετά δυναμικά τα συμφέροντα των αμερικανικών επιχειρήσεων στη Βουλγαρία και επέτρεψε κοινωνικές πιέσεις για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος να κάμψουν την κυβέρνηση Μπορίσοφ. Συγκεκριμένα, τον Ιανουάριο του 2012 απαγορεύθηκε στη Chevron να εφαρμόσει την τεχνική fracking σε βουλγαρικό έδαφος.

    Σύμφωνα με τα βουλγαρικά Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης ο Βούλγαρος πρωθυπουργός Μπορίσοφ «τα άκουσε» από τον Αμερικανό πρόεδρο Μπαράκ Ομπάμα (Barack Obama) στην Ουάσινγκτον και, υπό την πίεση των ΗΠΑ, αποφάσισε να μην παραστεί στην τελετή για τον αγωγό South Stream, στις 7 Δεκεμβρίου του 2012.

   Το σχέδιο Belene θα πρόσφερε στη Βουλγαρία φθηνή ενέργεια, κάτι που το έχει ζωτικά ανάγκη διότι είναι μια φτωχή χώρα (ο μέσος μισθός είναι 385,5 ευρώ και η μέση σύνταξη είναι 138 ευρώ). Επίσης, όσοι ασχολούνται σοβαρά με τα ζητήματα ενέργειας, γνωρίζουν ότι το μέλλον, μετά το 2025, ανήκει σε νέας γενεάς πυρηνικές υποδομές για την παραγωγή ενέργειας. Στο μεταξύ, αξιοποιούνται οι υδρογονάνθρακες και οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ώστε αφενός να λάβουν θέση οι επόμενοι μεγάλοι πυρηνικοί προμηθευτές ενέργειας, αφετέρου να μοιραστεί η νέα μεγάλη πυρηνική ενεργειακή πίτα. Και φτωχές χώρες, όπως η Βουλγαρία, πέφτουν θύματα ανταγωνισμών μεταξύ μεγάλων δυνάμεων.

Η πρέσβειρα άνοιξε τον δρόμο στους αμερικανικούς κολοσσούς

Ο προερχόμενος από τους υδρογονάνθρακες πλούτος της Ρωσίας κυκλοφορεί όλο και περισσότερο μέσα στη βουλγαρική οικονομία, καθιστώντας τη Βουλγαρία όλο και περισσότερο ευάλωτη σε ρωσική μόχλευση

Στις 2 Οκτωβρίου του 2008, η Νάνσι Μακελντόουνι (Nancy E. McEldowney), πρέσβειρα των ΗΠΑ στη Βουλγαρία, έστειλε ένα μυστικό ηλεκτρονικό μήνυμα στον Μπόιντεν Γκρέι (C. Boyden Gray), ο οποίος τότε ήταν πρέσβης των ΗΠΑ στην Ευρωπαϊκή Ένωση και ειδικός απεσταλμένος για την Ευρασιατική Ενέργεια. Το εν λόγω ηλεκτρονικό μήνυμα δημοσιεύθηκε στην ιστοσελίδα WikiLeaks και στην εξειδικευμένη βουλγαρική ιστοσελίδα https://www.bivol.bg/wikileaks.html.

    Εκείνο το μυστικό ηλεκτρονικό μήνυμα της πρέσβειρας Μακελντόουνι έλεγε τα εξής: «Διαθέτοντας λίγους δικούς της υδρογονάνθρακες η Βουλγαρία εξαρτάται από τη Ρωσία για το 70% των συνολικών ενεργειακών αναγκών της και για πάνω από το 90% των αναγκών της σε φυσικό αέριο». Ως εκ τούτου, η πρέσβειρα των ΗΠΑ φαντασιώθηκε -στο εν λόγω μήνυμά της- τη χώρα στην εξής κατάσταση: «Η Βουλγαρία στο κρεβάτι με το μυώδες ντουέτο της Gazprom και της Lukoil είναι μόνο εν μέρει αληθές - είναι ένα τρίο που οφείλεται λιγότερο στο πάθος και περισσότερο στην αντίληψη ότι δεν υπάρχουν εναλλακτικές επιλογές».

    Αντίγραφο του πλήρους προαναφερθέντος μυστικού ηλεκτρονικού μηνύματος της πρέσβειρας αποστάλθηκε από τη Σόφια προς το υπουργείο Ενέργειας των ΗΠΑ, προς το υπουργείο Εμπορίου των ΗΠΑ, προς το Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ και προς τη CIA. Επίσης, στο ίδιο μήνυμα, η κυρία Μακελντόουνι έγραφε τα εξής: «Με την τιμή της ενέργειας να βρίσκεται σχεδόν σε ύψη ρεκόρ, ο προερχόμενος από τους υδρογονάνθρακες πλούτος της Ρωσίας κυκλοφορεί όλο και περισσότερο μέσα στη βουλγαρική οικονομία, καθιστώντας τη Βουλγαρία όλο και περισσότερο ευάλωτη σε ρωσική μόχλευση. Μια ενεργειακή στρατηγική, η οποία είναι εστιασμένη στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και στην αποτελεσματικότητα, μπορεί να δώσει ένα αποφασιστικό τέλος στην αρνητική ρωσική επιρροή».

 

Κοζλοντούι

    Στη συνέχεια του ίδιου μηνύματος, η πρέσβειρα είπε τα εξής αποκαλυπτικά για τη Βουλγαρία: «Παρότι πριν ήταν ένας καθαρός εξαγωγέας ηλεκτρισμού, η απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης να επιβάλει το κλείσιμο των μονάδων 3 και 4 του πυρηνικού εργοστασίου Κοζλοντούι που είχε κατασκευαστεί επί κομμουνισμού κόστισε στη βουλγαρική οικονομία πάνω από 1,4 δισεκατομμύρια δολάρια και άσκησε σημαντική πίεση στη Σερβία, στη Μακεδονία (σ.σ.: έτσι αποκαλεί η Αμερικανίδα πρέσβειρα τη FYROM) και στην Ελλάδα, που αγόραζαν τον κύριο όγκο των εξαγωγών (ηλεκτρικού ρεύματος από τη Βουλγαρία)». Επιπλέον, η πρέσβειρα Μακελντόουνι προτείνει τη διαφοροποίηση των προμηθευτών ενέργειας ως μέσο αντιμετώπισης του ενεργειακού ελλείμματος -και μείωσης της δύναμης των Ρώσων προμηθευτών ενέργειας- και συστήνει τις αμερικανικές τεχνολογίες που προσφέρονται από τις εταιρείες Chevron και Westinghouse. 

    Έκτοτε, στο πνεύμα της Αμερικανίδας πρέσβειρας, τα κυρίαρχα βουλγαρικά Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης διεξήγαγαν μια καμπάνια εναντίον των Ρώσων προμηθευτών φυσικού αερίου (Gazprom), εναντίον δυνητικών ρωσικών αγωγών ενέργειας (στοχοποιώντας τον αγωγό Μπουργκάς - Αλεξανδρούπολη) και εναντίον των πυρηνικών εγκαταστάσεων (βάζοντας στο στόχαστρο το πυρηνικό εργοστάσιο Belene που επρόκειτο να κατασκευαστεί από τη ρωσική κρατική εταιρεία ενέργειας Rosatom). 

   

Προπαγάνδα

Τον Φεβρουάριο του 2012, ορισμένα βουλγαρικά Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης διέδωσαν τη φήμη ότι είχε χρησιμοποιηθεί μη πιστοποιημένος χάλυβας στην κατασκευή των θερμαντών υψηλής πίεσης των μονάδων 5 και 6 του πυρηνικού εργοστασίου Κοζλοντούι. Τι ακριβώς είχε συμβεί; Σύμφωνα με μια σύμβαση για την κατασκευή θερμαντών υψηλής πίεσης που είχε συναφθεί το 2008, η εταιρεία ZIO-Podolsk, η οποία είναι μέρος της ρωσικής κρατικής εταιρείας ενέργειας Rosatom, είχε προμηθεύσει στον πελάτη της -δηλαδή στη βουλγαρική εταιρεία Atomtoploproekt- οκτώ συσκευές για τις μονάδες παραγωγής ενέργειας του Κοζλοντούι. 

    Η προαναφερθείσα καμπάνια βουλγαρικών Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης εναντίον της ρωσικής τεχνολογίας του «κομμουνιστικού» εργοστασίου Κοζλοντούι δεν άντεξε για πολύ. Ο Βαλεντίν Νικόλοφ (Valentin Nikolov), διευθυντής του Kozloduy NPP, επιβεβαίωσε επίσημα ότι «κατά τη διάρκεια της εξέτασης στο ινστιτούτο της Βουλγαρικής Ακαδημίας Επιστημών η συμβατότητα της σκληρότητας και της χημικής σύνθεσης με 22ΚSteel έχει αποδειχθεί». Παρότι καταρρίφθηκε επιστημονικά η προαναφερθείσα καμπάνια εναντίον της ρωσικής τεχνολογίας που είχε χρησιμοποιηθεί στο Κοζλοντούι, η «ρετσινιά» έμεινε στους Ρώσους και η αντιρωσική στάση απέκτησε μια δυναμική.