Η ανατομία του κινήματος «Occupy»

Πέμπτη, 20 Σεπτεμβρίου 2012   

Του Νίκου Λάου

Αμφισβητεί ριζικά τα «ιερά και τα όσια» της ιδρυμένης οικονομίας και τη μετατροπή του ανθρώπου σε εμπόρευμα αλλά και την κυριαρχία του χρηματοοικονομικού κεφαλαίου
 
Κοινωνική πολιτική διαμαρτυρία ενάντια στον καπιταλισμό και την τραπεζοκρατορία

 

Το κίνημα «Occupy» («οκιουπάι» σημαίνει «να κάνουμε κατάληψη») ξεκίνησε στις 17 Σεπτεμβρίου 2011 στο Πάρκο Ζακότι (ZuccottiPark), στο Κάτω Μανχάταν, στη Νέα Υόρκη, και έκτοτε έχει αναπτυχθεί παγκόσμια. Αυτό το κίνημα, όπως αυτοπροσδιορίστηκε από την ομάδα «OccupyWallStreet» («Καταλάβατε τη WallStreet»), είναι ένα κίνημα αντιπολίτευσης χωρίς εξουσιαστική, γραφειοκρατική οργάνωση και περιλαμβάνει ανθρώπους από διάφορες ομάδες και διευθύνσεις του Διαδικτύου. Επίσης, αυτό το κίνημα προωθεί τον κοινωνικό ακτιβισμό και την κοινωνική αλληλεγγύη, με σκοπό να πολεμήσει εναντίον του πιο προνομιούχου 1% της κοινωνίας και να υπερασπιστεί και να εκφράσει το υπόλοιπο 99%.

Με τον όρο «κατάληψη», το κίνημα «Occupy» δεν εννοεί απλώς την κατάληψη διάφορων κτιρίων, στο πλαίσιο εφήμερων εκδηλώσεων διαμαρτυρίας, αλλά κάτι πολύ πιο βαθύ, ουσιαστικό και διαρκές. Εννοεί την κατάληψη της πολιτικής, της οικονομίας και, σε τελευταία ανάλυση, της Δημοκρατίας από την ίδια την κοινωνία, ώστε αυτή να αναδειχθεί σε αρχιτέκτονα και διαθέτη της μοίρας της. Γι’ αυτό το κίνημα «Occupy» τονίζει ότι είναι το κίνημα του 99%.

Μια πρόσφατη κοινωνιολογική έρευνα που πραγματοποιήθηκε από το Τμήμα Κοινωνιολογίας του SonomaStateUniversityαναλύει τον κοινωνικό ακτιβισμό της κοινότητας «OccupySantaRosa». Τα ευρήματα δείχνουν τα εξής τρία χαρακτηριστικά του κινήματος «Occupy»: Ο ακτιβισμός λειτουργεί ως καταλύτης για αλλαγή, ανάπτυξη συλλογικής συνείδησης και καλλιέργεια κοινοτικού πνεύματος και κοινοτικών δομών. Μέσω των πορειών και της άμεσης δράσης, το κίνημα «Occupy» επιφέρει μεταβολές στην ιδεολογία και τις αξίες, επιδρώντας, έτσι, ουσιαστικά στη συλλογική συνείδηση των κοινοτήτων του εν λόγω κινήματος. Το «Occupy» αποσκοπεί στο να αφυπνίσει τους ανθρώπους σχετικά με το γεγονός ότι, σχεδόν ανεξέλεγκτες, τράπεζες και εταιρείες συνδεδεμένες με τη WallStreetείναι μη βιώσιμοι θεσμοί, των οποίων η οικονομική και πολιτική ισχύς αντιβαίνει ευθέως προς τη Δημοκρατία – τουλάχιστον όπως η Δημοκρατία γίνεται αντιληπτή στο Αμερικανικό Σύνταγμα.

Το κίνημα «Occupy» έχει καλλιεργήσει την επίγνωση της παγκόσμιας ανισότητας και επίσης έχει αγωνιστεί για να διαπαιδαγωγήσει και να ενημερώσει κατάλληλα πολλούς ανθρώπους ανά τον κόσμο και να τους ενθαρρύνει να αγωνιστούν εναντίον της επιχειρηματικής απληστίας.

Το κίνημα περιλαμβάνει ένα ευρύ σύνολο στόχων και οι κεντρικές αξίες του αφορούν σε ζητήματα που ξεκινούν από την ανισότητα και φθάνουν έως τη συστημική αλλαγή. Απομυθοποιεί την κυρίαρχη οικονομική ρητορική, κάνοντας τους ανθρώπους να συνειδητοποιήσουν ότι η λογική και οι νόμοι της Οικονομίας δεν αποτελούν θέσφατα, αλλά κοινωνικά κατασκευάσματα και, άρα, μπορούν να αλλάξουν, σύμφωνα με τη βούληση των πολιτών. Με άλλα λόγια, κάνει τους πολίτες να κατανοήσουν ότι το «πολιτικό» είναι το «πραγματικό», πως το «πολιτικό» ορίζει το «οικονομικό» και ότι το «πολιτικό» εκδηλώνεται με την άμεση δράση της κοινωνίας. Το κίνημα «Occupy» αμφισβητεί ριζικά τα «ιερά και τα όσια» της ιδρυμένης οικονομίας και, πρώτα απ’ όλα, αμφισβητεί τη μετατροπή του ανθρώπου σε εμπόρευμα και την κυριαρχία του χρηματοοικονομικού κεφαλαίου.

 

Οι διαδηλωτές

 Όταν το περιοδικό «Time» ανακήρυξε το «Πρόσωπο της Χρονιάς» για το 2011, το έπραξε με σκοπό να αναγνωρίσει το άτομο που άσκησε τη μεγαλύτερη επιρροή στην παγκόσμια κουλτούρα και στις ειδήσεις εκείνο το έτος. Έτσι, λοιπόν, το περιοδικό «Time» ανακήρυξε «Πρόσωπο της Χρονιάς» για το 2011 «τον διαδηλωτή» (theprotestor).

Οι διαδηλωτές -γενικά οι άνθρωποι που διαμαρτύρονται- προσπαθούν να επαναπροσδιορίσουν την ισχύ και δρουν σε ολόκληρο τον κόσμο για να αλλάξουν αυτό που συμβαίνει στις χώρες τους. Ένα κεντρικό ζήτημα στο κίνημα «Occupy» είναι η οικονομική ανισότητα. Το κίνημα επιδιώκει να δώσει φωνή και να αρθρώσει λόγο εκ μέρους του 99% των ανθρώπων, που το εισόδημά τους είναι τερατωδώς πιο χαμηλό από το εισόδημα του ανώτατου 1% του πληθυσμού. Για παράδειγμα, μέλη του τονίζουν ότι το πλουσιότερο 1% των Αμερικανών έχει στην ιδιοκτησία του το 35% του εθνικού πλούτου της χώρας, ενώ το 99% του πληθυσμού μοιράζεται το υπόλοιπο 65% του εθνικού πλούτου. Επίσης, μέλη του «Occupy» τονίζουν την ψυχοπαθολογική φύση του Καπιταλισμού, που ωθεί, νευρωσικά, προς την απληστία και κάνει την οικονομία κέντρο του κόσμου. Σε τούτο το σημείο, αξίζει να θυμηθούμε ότι ο Αριστοτέλης είχε χαρακτηρίσει το εμπόριο χρήματος «παρά φύσιν» και μισητό.

 

Ομάδες εργασίας αφυπνίζουν τους πολίτες

Σύμφωνα με τη μελέτη του SonomaStateUniversityγια το «Occupy», υπάρχει μια ευρύτατη και ισχυρή συναίνεση εντός του κινήματος ότι η αλλαγή μπορεί να επέλθει μόνο μέσω της άμεσης δράσης της κοινωνίας. Πρόκειται για μια αντίληψη σύμφωνα με την οποία οι άνθρωποι πρέπει να συμμετέχουν άμεσα στις διεργασίες κοινωνικής αλλαγής. Γι’ αυτό προτάσσεται ένα πνεύμα κοινοτικού ακτιβισμού. Αυτό φαίνεται χαρακτηριστικά, για παράδειγμα, στις ακόλουθες ομάδες εργασίας (workinggroups) του κινήματος «Occupy» στις ΗΠΑ:

1) «ActionWG»: Οργανώνει πρωτοβουλίες άμεσης δράσης, όπως διαμαρτυρίες και πορείες.

2) «Comedy/ TheatreWG»: Παράγει θέατρο του δρόμου (streettheatre) και διάφορες δημόσιες παραστάσεις και έχει δημιουργήσει «μια σατιρική ιστοσελίδα για να κάνει πλάκα μαζί μας και κυρίως με το 1%».

3) «Corp. arenotPersonsWG»: Αυτή η ομάδα προωθεί την ιδέα ότι οι εταιρείες δεν πρέπει να θεωρούνται πρόσωπα, αλλά όργανα των προσώπων, και πρέπει να τεθούν στην υπηρεσία της κοινωνίας. Επίσης, τονίζει ότι το χρήμα δεν πρέπει να προσδιορίζει το δικαίωμα του λόγου.

4) «DorothyDayWG»: Συνδυάζει την άμεση παροχή βοήθειας προς τους φτωχούς με τη μη βίαια άμεση δράση εξ ονόματός τους.

5) «FreeSchoolWG»: Ασχολείται με τη διοργάνωση εκδηλώσεων και προγραμμάτων σε σχολεία, προωθώντας τη δημιουργία μιας δίκαιης και ειρηνικής οικονομίας μέσω της διαδικτύωσης μαθητών του 99% της κοινωνίας.

6) «PrairieFireWG»: Υπερασπίζεται ζωτικής σημασίας παροχές του κράτους πρόνοιας απέναντι σε προτάσεις για περικοπές κοινωνικών προϋπολογισμών και ιδιωτικοποιήσεων. Οι δράσεις αυτής της ομάδας είναι εστιασμένες στη νοητική, κοινωνικοοικονομική και φυσικήευημερία των πολιτών και στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος.

7) «MediaandCommunicationsWG»: Αυτή η ομάδα είναι υπεύθυνη για το Διαδίκτυο, τα κοινωνικά Μέσα (socialmedia), τα βίντεο, το ραδιόφωνο, τον Τύπο και τις Δημόσιες Σχέσεις.

8) «Media/ OutreachWG»: Επικοινωνεί με τον Τύπο, οικοδομεί δίκτυα με τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης και αποσκοπεί στη διάδοση του μηνύματος του κινήματος «Occupy» στην ευρύτερη κοινωνία.

9) «MediationWG»: Επιλύει εσωτερικές συγκρούσεις ή αντιδικίες που ανακύπτουν εντός του κινήματος «Occupy».

10) «StrategyWG»: Σχεδιάζει στρατηγικές για την άμεση δράση του «Occupy» μέσα στην κοινωνία.

11) «TreasuryCommittee»: Συντονίζει καμπάνιες οικονομικής ενίσχυσης του κινήματος «Occupy» και διαχειρίζεται οικονομικές υποθέσεις του.

12) «WorkersCommittee»: Πρόκειται για ομάδα εργασίας που εξειδικεύεται στην επικοινωνία με την εργατική τάξη.

 Καθεμία από τις προαναφερθείσες ομάδες εργασίας και από άλλες παρόμοιες που δρουν μέσα στο κίνημα «Occupy» στις ΗΠΑ στέλνει ένα με δύο από τα μέλη της κάθε εβδομάδα στο εβδομαδιαίο Συμβούλιο, που «λειτουργεί ως ένα forumγια τον συντονισμό και τον διάλογο μεταξύ των ομάδων εργασίας».

Ιδιαίτερα χρήσιμες για την ανάλυση του κινήματος «Occupy» είναι οι ακόλουθες ιστοσελίδες: www.occupysantarosa.org, https://sites.google.com, και www.commondreams.org.

 

Κοινές δράσεις με άλλες ομάδες στις τοπικές κοινωνίες

Διάφορες ομάδες ανθρωπίνων δικαιωμάτων στις τοπικές κοινωνίες συνεργάζονται ενεργά με ομάδες εργασίας του κινήματος «Occupy», βοηθώντας στην πραγματοποίηση αμέσων δράσεων στην κοινότητα. Για παράδειγμα, η οργάνωση «PeaceandJusticeCenterofSonomaCounty» προσφέρει συμβουλευτικές υπηρεσίες σε πυρήνες του κινήματος «Occupy», χώρο και υποδομές για την πραγματοποίηση συμβουλίων του κινήματος. Άλλες οργανώσεις που συνεργάζονται συστηματικά με το κίνημα είναι οι εξής: «SonomaCountyLivingWageCoalition», «AdvocatesforSocialJusticeofSantaRosa», οργανώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα των μεταναστών, «ACLUofSonomaCounty» κ.λπ.

Το «Occupy» παγιώνει ένα κίνημα κοινωνικού ακτιβισμού εντός της ευρύτερης κοινωνίας, χωρίς κομματικές περιχαρακώσεις και χωρίς να χάνονται οι πολίτες σε νεφελώδεις συζητήσεις περί πολιτικών δογμάτων και εννοιακών τόπων. Μέσω διαμαρτυριών και άμεσης δράσης, το «Occupy» σφυρηλατεί μια αλλαγή ιδεολογίας και αξιών, ασκώντας ουσιαστική επίδραση στη συλλογική συνείδηση της κοινότητας. Το κεντρικό μήνυμα του «Occupy» είναι μια κοινωνικοκεντρική πρόταση ζωής, που δίνει έμφαση στην κοινωνική αυτονομία και στην εντατικοποίηση και την απελευθέρωση της εμπειρίας της ζωής.

 

Διαδηλώσεις σε 82 χώρες

Από τις 9 Οκτωβρίου, διαδηλώσεις του «Occupy» έχουν πραγματοποιηθεί σε περισσότερες από 95 πόλεις σε 82 χώρες και στο δυναμικό αυτού του κινήματος περιλαμβάνονται περισσότερες από 600 ομάδες στις ΗΠΑ. Ομάδες δράσης του «Occupy» έχουν σχηματιστεί σε όλες τις ηπείρους. Οι διαμαρτυρίες αρχικά ξεκίνησαν με το στήσιμο αντίσκηνων και υπαίθριων μαγειρείων σε περιοχές όπου βρίσκονταν σημαντικά χρηματοοικονομικά κέντρα. Οι κατασκηνώσεις του κινήματος «Occupy» εγκαταστάθηκαν μέσα στους δύο πρώτους μήνες των διαμαρτυριών. Παρότι οι περισσότερες μόνιμες κατασκηνώσεις διαλύθηκαν από την Αστυνομία βιαίως, διαδηλώσεις οργανώνονταν στις περισσότερες πόλεις, σχεδόν σε καθημερινή βάση. Κάθε πόλη που συμμετέχει στο «Occupy» είναι μοναδική ως προς τις διεκδικήσεις της και τα αιτήματα που προβάλλει, αλλά, συνολικά, οι διαμαρτυρόμενοι συνενώνονται και συμφωνούν στον στόχο να υπάρξει κοινωνική αντίδραση εναντίον της αλαζονικής και άπληστης ελίτ του 1%.

Share